Παραμέληση και Κακοποίηση Ηλικιωμένου Ατόμου


Ως παραμέληση γενικά, ορίζεται η αδυναμία ή και η αποτυχία του περιθάλποντα να ανταποκριθεί επαρκώς στις ανάγκες του εξαρτημένου από αυτόν ηλικιωμένου.

Το φάσμα της παραμέλησης και κακοποίησης του ηλικιωμένου είναι πολύ ευρύ και εκδηλώνεται με την αγνόηση των επιθυμιών του, την παραμέληση της ανάγκης του για συντροφιά, την απομόνωσή του από το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον του, την πλημμελή φροντίδα της υγιεινής του, την παραμέληση χορήγησης της κατάλληλης διατροφής, την κακή θρέψη και ενυδάτωση, την παραμέληση της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης την κατάχρηση κατασταλτικών χαπιών, τον περιορισμό της κινητικότητας όταν αυτό δεν είναι απολύτως απαραίτητο, τη χρήση βίας, κ.ά.

Η κατάσταση της ψυχικής υγείας του φροντιστή είναι καθοριστική παράμετρος. Η ύπαρξη σοβαρών οικογενειακών ή προσωπικών προβλημάτων που δεν έχει αντιμετωπίσει, η ύπαρξη προβλημάτων στην προσωπικότητά του, η παρουσία ψυχικής νόσου που συχνά δεν είναι εμφανής, η κατάχρηση ουσιών, αυξάνουν την πιθανότητα παροχής ανεπαρκούς φροντίδας. Η ικανότητα έγκαιρης αναγνώρισης τέτοιων στοιχείων είναι πολύ σημαντική ώστε να αποφεύγονται τα ακατάλληλα άτομα. 

Πρέπει να πούμε πάντως ότι η παραμέληση τις πολλές φορές είναι αθέλητη είτε λόγω άγνοιας , είτε λόγω χρόνιας ψυχικής κόπωσης, είτε και εγγενούς αδυναμίας του ατόμου και ακαταλληλότητάς του για παροχή τέτοιας φροντίδας.

Η παραμέληση και κακοποίηση του ηλικιωμένου είναι πολύ δύσκολο να εκτιμηθούν. Ο περιθάλπων προσπαθεί να κρατήσει κρυφή την ανεπαρκή φροντίδα που παρέχει και μόνο οι πολύ ακραίες περιπτώσεις γίνονται αντιληπτές.


Τρόποι που μπορούν να αναζητηθούν ενδείξεις είναι οι εξής :

Από το ιστορικό   Εδώ θα πρέπει να αναζητηθούν στοιχεία όπως:

Α. Η καθυστέρηση από μέρους του περιθάλποντος να αναζητήσει ιατρική βοήθεια μετά από τραυματισμό ή άλλη κακή κατάσταση υγείας του ηλικιωμένου

Β. Αντιφατικές ή διαφορετικές εξηγήσεις του φροντιστή και του ηλικιωμένου σχετικά με τα αίτια ή τις συνθήκες τραυματισμού

Γ. Η ευκαιριακή αντιμετώπιση χρόνιας νόσου του ηλικιωμένου με επαναλαμβανόμενες επισκέψεις στα τμήματα επειγόντων των εξωτερικών ιατρείων των νοσοκομείων αντί της τακτικής ρύθμισης της χρόνιας νόσου.

Δ. Εργαστηριακά ευρήματα μη συμβατά το αναφερόμενο ιατρικό ιστορικό.

Από τη φυσική εξέταση   Κατά τη φυσική εξέταση μπορεί να βρεθούν κακή υγιεινή (πέλματα και ακροδάχτυλα, αυτιά, στοματική κοιλότητα και οδοντοστοιχία κτλ), έλκη από κατάκλιση, σημεία αφυδάτωσης, δερματικές αλλοιώσεις σε διάφορα στάδια επούλωσης, εκχυμώσεις, αιματώματα, αιμορραγίες, αφανή κατάγματα. κ.ά.

Από τη νευροψυχιατρική εκτίμηση   Μια σημαντική παράμετρος που θα ήταν χρήσιμο να εκτιμηθεί είναι ο έλεγχος των γνωσιακών λειτουργιών και επομένως η ικανότητα λήψης αποφάσεων από τον ηλικιωμένο

Από τον εργαστηριακό και απεικονιστικό έλεγχο   Ο εργαστηριακός έλεγχος θα πρέπει να περιλαμβάνει τους δείκτες θρέψης όπως π.χ. επίπεδο ολικών πρωτεϊνών, το λόγο λευκωματίνης προς τις σφαιρίνες, κλπ Επίσης τοξικολογικός έλεγχος όταν υπάρχουν ενδείξεις κακής χορήγησης ψυχοτρόπων ουσιών. Ο ακτινολογικός έλεγχος όταν κρίνεται απαραίτητος στα αντίστοιχα σημεία που αναφέρεται επώδυνη συμπτωματολογία.

Παραμέληση και κακοποίηση μπορεί να γίνει επίσης από το προσωπικό υπηρεσιών χρόνιας φροντίδας ηλικιωμένων. Ενδείξεις στις υπηρεσίες αυτές αποτελεί η απρόσωπη μεταχείριση των περιθαλπομένων με χρήση περιορισμού της κινητικότητας με φυσικά ή φαρμακολογικά μέσα όταν αυτό δεν είναι απολύτως αναγκαίο.